Alfred Hitchcock odsłonił w Zawrocie głowy (1958) swą artystyczną duszę, tworząc obraz poetycki w swej estetyce, a przy tym ponadczasowy, bo traktujący o miłości, przemijalności i ludzkich obsesjach. Poszczególni bohaterowie otrzymują w nim niemal odrębną paletę barw, która wyznacza również przełomowe momenty z ich życia, niejednokrotnie zwiastując tragiczny rozwój wydarzeń.
Czerwień, czyli pożądanie
Jednym z dominujących na ekranie kolorów jest czerwony. Barwa intuicyjnie odnosi nas do sfery ludzkich pragnień oraz namiętności. W odcieniach czerwieni pozostaje skąpane wnętrze restauracji Ernie's, w której główny bohater Scottie (James Stewart) po raz pierwszy dostrzega eteryczną Madeleine Elster (Kim Novak) i zakochuje się w niej od pierwszego wejrzenia.
 |
| Czerwień w Zawrocie głowy (źródło: Pinterest) |
Intensywna czerwień podkreśla tematyczne obszary Zawrotu głowy, w którym Hitchcock daje upust zarówno naturze romantyka, jak i obsesyjnego manipulatora marzącego o dominacji nad kobietami i poddawaniu ich metamorfozie. Miłość w Vertigo wybrzmiewa w relacji Scottiego z Madeleine, a także platonicznie zakochanej w nim Midge (Barbara Bel Geddes). Obie relacje podszywa tragizm, poczucie frustracji i nadciągającej katastrofy. W przeciwieństwie do swych poprzednich dzieł (m.in. Osławionej czy Okna na podwórze) mistrz suspensu odbiega od charakterystycznego dla swych zakończeń romantycznego happy endu, wskazując na niemożność szczęścia swych postaci.
Tajemnicza zieleń
Kojarząca się z tajemnicą i mistycznym klimatem zieleń definiuje podwójną rolę Kim Novak wcielającej się we wspomnianą Madeleine, a także Judy Barton, która po tragicznym rozwoju wydarzeń staje się obiektem obsesji Scottiego, próbującego stylizować ją na utraconą kochankę. Już w pierwszej scenie z udziałem pani Elster możemy zauważyć zielony szal, który dopełnia czarną stylizację. Judy nosi zielony komplet, a także jest ukazywana w zielonym świetle neonu hotelu Empire, który rozświetla wnętrze jej pokoju.
 |
| Skąpana w zieleni Kim Novak (źródło: Pinterest) |
Zabieg miał na celu wskazanie swoistego utkwienia w przeszłości bohaterki. Sugeruje też jej rzekomą przynależność do świata umarłych. W pierwszych ujęciach Zawrotu głowy podejrzewamy bowiem, że Hitchcock zaprezentuje nam historię o duchach i opętaniu, dopiero z czasem fabuła skręca na właściwe - kryminalne - tory.
Dodatkowo ekranowa Madeleine przechadzająca się w szarym kostiumie była filmowana przez zamglony filtr, aby spotęgować wrażenie jej odrealnienia. W scenie rozegranej na cmentarzu wspomniany filtr odbijał promienie słoneczne, tworząc w ten sposób seledynową poświatę.
Zatrzymując się przy szarej garsonce, nie sposób nie nawiązać do symbolicznego wymiaru legendarnego kompletu Madeleine. Twórcy chcieli oddać przy jego pomocy wewnętrzny dyskomfort kobiety pozostającej (dosłownie) w nie swoim garniturze. Udało się to dzięki neutralnej barwie, a także prostemu, niemal zachowawczemu fasonowi.
Chodź, pomaluj mój świat
Hitchcock (konsultujący kolorystykę z projektantem czołówki Zawrotu głowy Saulem Bassem) wykorzystał psychologię poszczególnych barw, aby oddać obracający się między miłością a śmiercią, melancholią a egzystencjalnym kryzysem nastrój arcydzieła. Posłużył się nią również na potrzeby scharakteryzowania bohaterów i podkreślenia ich stanu emocjonalnego.
 |
| Żółty i brązowy oddają werwę Midge i praktyczną naturę Scottiego |
Midge z pierwszych ujęć wybiera żółty kardigan. Odcienie złocistego koloru dominują także w jej pracowni. Żółty jest też stołek, który przyjaciółka podaje testującemu nawroty ataków lęku wysokości Scottiemu. Odcień uwydatnia energiczną i charyzmatyczną osobowość Midge, o której możemy powiedzieć, że jest kobietą nowoczesną: pełną werwy, niezależną i pracującą, niestety pozbawioną dla głównego bohatera fascynującej tajemniczości, a przez to nieatrakcyjną.
Scottie często wybiera praktyczny brąz, zwłaszcza w pierwszych ujęciach podczas trwającego śledztwa. Ten funkcjonalny kolor oddaje jego racjonalne spojrzenie na świat, do którego obliguje go wykonywany zawód detektywa opierający się na drobiazgowej metodzie, intuicji i gromadzeniu dowodów.
 |
| Odcienie depresji... (źródło: mubi.com) |
W scenie załamania nerwowego mężczyzny zostaje mu natomiast przypisany niebieski kolor. Podczas jego pobytu w zakładzie psychiatrycznym dostrzegamy strój w błękitnych odcieniach, takie ubranie ma ponadto odwiedzająca chorego Midge. W szpitalnej sali niebieski jest nawet gramofon. Taka kolorystyka utożsamiana jest z melancholią i depresją. Gdy cofniemy się dwie sceny, zauważymy, że podczas procesu Scottie ma na sobie niebieski garnitur, na chwilę przed pogorszeniem się jego stanu dostrzegamy natomiast pidżamę protagonisty, jakżeby inaczej, niebieską.
Znaczenie kolorów w Zawrocie głowy wzmaga metaforyczny wydźwięk dzieła, podkreślając jego wybitną i przemyślaną po najdrobniejszy detal warstwę wizualną. Mało które z arcydzieł Alfreda Hitchcocka było tak wysmakowane pod względem estetycznym.
