Przejdź do głównej zawartości

Szał (1972) - ciekawostki

To był najbardziej drastyczny obraz w karierze Alfreda Hitchcocka. Historia "krawaciarza", seryjnego mordercy kobiet grasującego na ulicach Londynu, wstrząsnęła ówczesną widownią, a także samymi fanami dorobku mistrza suspensu. Szał stał się nie tylko punktem zwrotnym w kinie Hitcha, który podążając za trendami Nowej Fali, zdecydował się na naturalistyczne ujęcia, nagość i nieskrępowany brutalizm, ale także ukłonem w stronę własnej młodości, kiedy to będąc małym chłopcem, zaczytywał się w historiach londyńskich zbrodniarzy, a w latach 20. nakręcił inspirowaną zbrodniami Kuby Rozpruwacza opowieść Lokator. To w końcu ostatni film mistrza z doskonale zbudowanym suspensem - w wieńczącej jego karierę reżyserską Intrydze rodzinnej na próżno szukać równie trzymających w napięciu scen, co na przykład sekwencja rozgrywająca się w ciężarówce z ziemniakami.

Scenariusz filmu, jak w przypadku większości dzieł Hitcha, powstał na podstawie powieści.

Szał to adaptacja książki Goodbye Piccadilly, Farewell Leicester Square Arthura La Berna z 1966 roku.

Hitchcock nakręcił Szał w rodzinnej Anglii.

Aby zrealizować film, którego główny bohater jest Brytyjczykiem, mistrz suspensu powrócił do ukochanego Londynu. Podróż obudziła w nim wspomnienia dzieciństwa (Hitch urodził się bowiem w londyńskiej dzielnicy Leytonstone), a także pierwszych kroków stawianych jako samodzielny twórca. To właśnie w Anglii od połowy lat 20. do końca 30. powstawały pierwsze dzieła Hitchcocka, a wiele z nich na zawsze zmieniło oblicze brytyjskiej kinematografii (dość wspomnieć takie obrazy jak 39 kroków czy Starsza pani znika). Po wyjeździe reżysera do Hollywood w 1939 roku tylko jeden film, Trema, powstał w jego rodzinnych stronach. Umieszczenie akcji Szału w bliskim sercu i twórczości Hitcha Londynie nabierało zatem niemal symbolicznego znaczenia.

Szał stanowił niejako przedłużenie pracy Hitcha nad nieukończonym projektem Kalejdoskop.

Kalejdoskop miał być istnym ukłonem Hitchcocka w kierunku Nowej Fali. Reżyser planował nakręcić go w realistycznych plenerach, z naturalnym oświetleniem i nieznanymi, młodymi aktorami, z zastosowaniem ujęć z ręki. Historia przedstawiona w Kalejdoskopie miała opierać się na portretach dwóch brytyjskich seryjnych morderców z lat 40. ubiegłego stulecia – Johna Haigha oraz Neville’a Heatha, a całość planowano okrasić brutalizmem i seksualnością. To spotkało się z głosami sprzeciwu agentów wytwórni, którzy uznali projekt mistrza suspensu za zbyt drastyczny i "wybielający mordercę" - dla Hitchcocka głównym celem było zbudowanie złożonej postaci i poddanie jej takiej psychologicznej analizie, aby uzyskać efekt zwątpienia w jednoznaczne potępienie złoczyńcy. Filmowe spojrzenie na zabójcę jak na zwykłego człowieka było wówczas niedopuszczalne, obracało się wokół tematyki tabu. I choć Hitchcockowi nigdy nie udało się zrealizować Kalejdoskopu, Szał stał się namiastką jego marzeń o realistycznej i brutalnej jak nigdy dotąd produkcji.

Szał to jedyny film Hitchcocka ze scenami nagości.

Ograniczająca twórców cenzura niejednokrotnie uniemożliwiała im realizację autorskich wizji i przedstawiania kontrowersyjnych tematów czy odsłaniających na ekranie zbyt wiele aktorów. Od połowy lat 60. do głosu zaczęła jednak dochodzić nowa generacja filmowców, inicjujących istną rewolucję X muzy. Podążający za trendami i nieskrępowany panującym do szóstej dekady XX wieku w Hollywood kodeksem Haysa Alfred Hitchcock w Szale po raz pierwszy wprowadził do swojego kina nagość. Ta przejawiała się m.in. w brutalnej scenie gwałtu na bohaterce granej przez aktorkę Barbarę Leigh-Hunt, dla której wymagająca scena wiązała się ze sporym stresem. Podczas ujęć nagiego biustu bohaterki reżyser korzystał z pomocy dublerki, zastępującej skrępowaną Barbarę.

Hitchcock przyjaźnił się z odtwórcą roli mordercy z Szału.

Do produkcji zaangażowano cenionych brytyjskich aktorów. Jednym z nich był Barry Foster, który fenomenalnie sportretował ekranowego zbrodniarza, Roberta Ruska. Słynący ze swej skomplikowanej oraz wymagającej natury Hitchcock wykazywał się nadzwyczajną sympatią i wyrozumiałością względem aktora. Ten urzekł go nie tylko swoim talentem, ale przede wszystkim osobowością i zainteresowaniem literaturą. W przerwach między zdjęciami potrafili dyskutować na rozległe tematy, w tym o seryjnym zabójcy Nevillu Heathu. Hitchcock pożyczał ponadto Fosterowi książki z prywatnej biblioteki poświęcone wspomnianemu mordercy.



Popularne posty z tego bloga

TOP 10: hitchcockowskie filmy

Audrey Hepburn w iście hitchcockowskim filmie Szarada łączącym kryminalną intrygę z czarnym humorem, wątkiem miłosnym i manewrami tożsamościowymi. Filmy hitchcockowskie to zwykle arcydzieła suspensu wyreżyserowane przez innych twórców, ale korespondujące z wielowymiarowym stylem Alfreda Hitchcocka . Produkcje w tym klimacie podejmują wątki psychologiczne, zbrodni, wojeryzmu, niezawinionej winy, obsesji czy ludzkiej tożsamości, a więc wszystko to, co fascynowało brytyjskiego twórcę. Nietrudno dopatrzeć się w nich ponadto motywu dominującej matki, złowieszczego kochanka albo femme fatale . Poza chwytem potęgującym napięcie filmy nawiązujące do dorobku mistrza suspensu wskazują na jego dramatyczną konwencję przeplataną romantyzmem i czarnym humorem. Poniżej prezentuję wybór 10 najciekawszych obrazów w hitchcockowskiej atmosferze. 1. Widmo ( Les Diaboliques , reż. Henri-Georges Clouzot, 1955) Ten pełen napięcia thriller psychologiczny powstał na podstawie prozy duetu Boileau-Narcejac, c...

Zawrót głowy (1958)

Vertigo (źródło: imdb.com) Zawrót głowy to dzieło, które Brytyjski Instytut Filmowy okrzyknął najwybitniejszym filmem wszech czasów. Oparty na powieści duetu pisarskiego Boileau-Narcejac wybitny obraz Alfreda Hitchcocka do dziś budzi zachwyt dzięki perfekcyjnej stronie wizualnej, doskonałemu napięciu, niezapomnianym emocjom i warstwie symbolicznej, udowadniającej niezaprzeczalny artyzm twórcy. Fabuła Vertigo Głównym bohaterem filmu Zawrót głowy jest John „Scottie” Ferguson (James Stewart), cierpiący na akrofobię były detektyw. Na prośbę znajomego z dawnych lat, Gavina Elstera (Tom Helmore), Scottie powraca do zawodu, aby śledzić jego żonę. Madeleine Elster (Kim Novak) zachowuje się dość podejrzanie, wydaje się odrealniona i opętana przez ducha zmarłej babki Carlotty. W czasie prowadzonego śledztwa Scottie ulega urokowi kobiety i zakochuje się w niej – równie szybko ją traci. Madeleine popełnia samobójstwo, rzucając się ze szczytu kościelnej wieży. Od tej pory w każdej napotkane...

Kobiety w filmach Hitchcocka

Eva Marie Saint - Północ, północny zachód Blondynki Hitchcocka to bohaterki pełne sprzeczności. Z jednej strony twórcy zarzuca się nadmierne skupienie na brutalności wobec kobiet (prywatnie wykraczającej poza plany filmowe z powodu obsesyjnych praktyk reżysera), a z drugiej - jego heroiny potrafią przełamywać patriarchalne ramy, wyręczają partnerów i sprzeciwiają się systemowi. Tym, co konstytuowało hitchcockowską blondynkę, nie były wyłącznie jasne włosy. Królowe lodu, czyli "chłodne" aktorki Hitchcocka hipnotyzowały eteryczną urodą, ale pod maską niedostępności skrywały pasję, cięty humor, inteligencję, odwagę i fascynującą osobowość. Ich figura w dziełach mistrza suspensu pozostaje niejednoznaczna, a niektórych teoretyków filmu prowadzi do analiz na gruncie feminizmu. Mizoginista czy piewca kinowego feminizmu? Prawdą jest, że bohaterki Hitchcocka zwykle pozostają w centrum przemocy . Mierzą się z napaścią seksualną ("Szantaż") czy makabrycznymi zbrodniami (zaszty...